CFA Foundation

Appearance

Cụm Company Analysis Forecasting — dự báo kết quả và vị thế tài chính doanh nghiệp ​

Cụm này trả lời câu hỏi gốc: từ hiện trạng một doanh nghiệp, làm sao dựng được bản báo cáo tài chính của tương lai — doanh thu, chi phí, vốn lưu động, đầu tư vốn, cơ cấu vốn — để làm đầu vào cho định giá.

Trả lời qua bốn mảnh:

  • Dự báo gì và bằng cách nào? → bốn loại đối tượng dự báo (forecast objects) + bốn cách tiếp cận (forecast approaches) + chọn tầm nhìn dự báo (forecast horizon).
  • Dự báo doanh thu kiểu gì? → ba cách dựng: top-down (từ vĩ mô xuống), bottom-up (từ doanh nghiệp lên), hybrid (lai), và cách tách khoản không lặp lại.
  • Dự báo chi phí và vốn ra sao khi đã có doanh thu? → COGS theo phần trăm doanh thu, SG&A phần lớn cố định, vốn lưu động qua ba số ngày, đầu tư vốn tách bảo trì với tăng trưởng, cơ cấu vốn qua tỷ lệ đòn bẩy.
  • Một con số dự báo có đáng tin không? → scenario analysis thay một số điểm bằng một dải kịch bản.

Đây là cây cầu nối hiện trạng sang định giá: cụm 05 (phân tích hiện trạng) cho biết doanh nghiệp đang đứng ở đâu; cụm này biến hiện trạng đó thành dòng tiền và lợi nhuận tương lai; cụm 08 (định giá) chiết khấu các con số tương lai đó về giá trị hôm nay. Không có forecast thì không có gì để chiết khấu.

  • Nguồn: Schweser 2025 L1, Reading 45 (Company Analysis: Forecasting).
  • Vòng: vòng 1 — văn bản để hiểu. Code + test đối chiếu đáp án là vòng 2.

Đồ thị khái niệm tổng quan ​

Đọc đồ thị:

  • Màu — node xanh đậm = doanh thu, gốc xuất phát của mọi dự báo; xanh nhạt = các khoản suy ra từ doanh thu (chi phí, vốn lưu động, đầu tư vốn) rồi gộp thành báo cáo dự báo; xanh lá = bước cuối (đặt báo cáo vào một dải kịch bản, rồi đưa sang định giá).
  • Mạch — doanh thu là trục: dự báo doanh thu trước, vì COGS và vốn lưu động đều tính theo phần trăm hoặc theo số ngày của doanh thu. Mọi khoản gộp lại thành báo cáo tài chính dự báo; scenario analysis bọc quanh để biết con số nhạy tới đâu; kết quả là đầu vào cho định giá.

Nhãn trên chart (tên khái niệm — English — nghĩa; ký hiệu công thức xem Glossary bên dưới):

  • Doanh thu — revenue: điểm xuất phát, dự báo bằng ba cách top-down, bottom-up, hybrid.
  • Chi phí — operating expenses: giá vốn hàng bán (COGS) và chi phí bán hàng quản lý (SG&A).
  • Vốn lưu động — working capital: khoản phải thu, hàng tồn kho, khoản phải trả.
  • Đầu tư vốn và cơ cấu vốn — capital investments and capital structure: chi mua tài sản dài hạn + tỷ lệ nợ trên vốn.
  • Báo cáo tài chính dự báo — forecast financial statements: ba báo cáo của tương lai ghép lại.
  • Scenario analysis — phân tích kịch bản: chạy nhiều bộ giả định để ra một dải kết quả thay vì một số.

Bảng bốn cách tiếp cận dự báo ​

Cách tiếp cậnLõiHợp nhất với
Historical resultsnối kết quả quá khứ ra tương laingành không chu kỳ, trưởng thành
Base rate convergencehội tụ về mức bình quân ngànhngành ổn định, nhiều đối thủ niêm yết
Management guidancedùng hướng dẫn của ban lãnh đạohãng có lịch sử dự báo chuẩn
Analyst discretionarynhà phân tích tự dựngngành chu kỳ, ít đối thủ, đang chuyển mình

Glossary ký hiệu và viết tắt toàn cụm ​

Gom mọi ký hiệu dùng trong các file con, format VIẾT TẮT — English đầy đủ — tiếng Việt (nghĩa) hoặc English — tiếng Việt (nghĩa). Mọi công thức ở file con đều rút ký hiệu từ đây.

Đối tượng và cách dự báo:

  • forecast object — đối tượng dự báo: dòng báo cáo hay chỉ tiêu mà nhà phân tích đi dự báo.
  • driver — biến dẫn dắt: yếu tố vận hành quyết định một dòng báo cáo (vd số cửa hàng, doanh thu mỗi cửa hàng).
  • summary measure — chỉ tiêu tổng hợp: con số gộp nhiều dòng lại (vd EPS, free cash flow).
  • ad hoc item — khoản đặc thù: sự kiện báo cáo chưa phản ánh (vd nợ tiềm tàng, khoản lợi bất thường dự kiến).
  • top-down — từ trên xuống: dự báo bắt đầu từ biến vĩ mô (GDP, quy mô thị trường) rồi xuống doanh nghiệp.
  • bottom-up — từ dưới lên: dự báo bắt đầu từ doanh nghiệp hay từng phân khúc rồi cộng lên.
  • hybrid — lai: dùng cả hai chiều để soi mâu thuẫn giả định.
  • market share — thị phần: phần doanh thu doanh nghiệp chiếm trong tổng doanh thu ngành.
  • nonrecurring item — khoản không lặp lại: sự kiện một lần, không nên đưa vào dự báo dòng đều.

Chi phí và biên:

  • COGS — cost of goods sold — giá vốn hàng bán: chi phí trực tiếp làm ra hàng đã bán.
  • gross margin — biên lãi gộp: phần trăm doanh thu còn lại sau khi trừ COGS.
  • SG&A — selling, general and administrative expenses — chi phí bán hàng, quản lý chung: chi phí vận hành ngoài COGS.
  • EPS — earnings per share — lãi trên mỗi cổ phiếu.

Vốn lưu động:

  • working capital — vốn lưu động: khoản phải thu cộng hàng tồn kho trừ khoản phải trả.
  • DSO — days sales outstanding — số ngày thu tiền bình quân: trung bình bao nhiêu ngày mới thu được tiền bán hàng.
  • DOH — days on hand — số ngày tồn kho: trung bình hàng nằm trong kho bao nhiêu ngày.
  • DPO — days payable outstanding — số ngày trả tiền bình quân: trung bình bao nhiêu ngày mới trả nhà cung cấp.

Đầu tư vốn và cơ cấu vốn:

  • capex — capital expenditure — chi đầu tư vốn: tiền mua sắm tài sản dài hạn (nhà xưởng, thiết bị).
  • maintenance capex — chi đầu tư bảo trì: phần capex để giữ năng lực hiện có.
  • growth capex — chi đầu tư tăng trưởng: phần capex để mở rộng năng lực.
  • D&A — depreciation and amortization — khấu hao hữu hình và vô hình.
  • capital structure — cơ cấu vốn: tỷ lệ giữa nợ vay và vốn chủ trong nguồn vốn.
  • leverage ratio — tỷ lệ đòn bẩy: thước đo mức dùng nợ (nợ trên tài sản, nợ trên vốn chủ).

Kịch bản:

  • scenario analysis — phân tích kịch bản: đổi đồng thời nhiều giả định để ra nhiều bộ kết quả.
  • sensitivity analysis — phân tích độ nhạy: đổi từng giả định một để xem kết quả nhạy với biến nào nhất.

Mục lục ​

Node ghép ra chiến lược ​

  • Doanh thu là trục, mọi khoản khác bám theo — dự báo doanh thu trước, rồi COGS theo phần trăm doanh thu, vốn lưu động theo số ngày của doanh thu; sai ở gốc doanh thu thì sai cả bản dự báo.
  • Đối chiếu top-down với bottom-up để bắt giả định vô lý — nếu doanh thu dựng từ năng lực sản xuất lệch hẳn doanh thu dựng từ tăng trưởng kinh tế, đó là dấu hiệu một bộ giả định sai — đúng tinh thần chống tự lừa của workspace.
  • Tách khoản không lặp lại — không để sự kiện một lần làm phồng dòng đều của dự báo; tương tự việc loại outlier khỏi tín hiệu trước khi mô hình hóa.
  • Scenario analysis = không tin một số điểm — luôn ra một dải kết quả kèm giả định; gần với tư duy khoảng tin cậy và phân tích độ nhạy trong nghiên cứu định lượng.

Liên hệ bức tranh gốc ​

  • Cụm này = cây cầu hiện trạng sang định giá:
    • Cụm 05 cho biết doanh nghiệp đang đứng ở đâu (phân tích hiện trạng).
    • Cụm 07 biến hiện trạng thành báo cáo tài chính của tương lai.
    • Cụm 08 chiết khấu các con số tương lai đó về giá trị hôm nay (định giá).
  • Vai trò với anh: phần này nhẹ toán, nặng khung tư duy "dựng số tương lai từ số hiện tại sao cho không tự lừa". Điểm cần neo chắc:
    • Vì sao doanh thu phải dự báo trước mọi khoản khác.
    • Vì sao COGS và vốn lưu động neo theo doanh thu, còn SG&A thì phần lớn cố định.
    • Vì sao một con số dự báo điểm luôn cần một dải kịch bản đi kèm.
  • Kết nối: các con số dự báo ở đây chính là đầu vào trực tiếp cho mô hình chiết khấu dòng tiền và mô hình chiết khấu cổ tức ở cụm định giá.