CFA Foundation

Appearance

Cụm Mô hình hóa báo cáo tài chính — financial statement modeling ​

Suốt mười một cụm FSA trước, ta luôn đọc báo cáo tài chính của một năm đã qua: doanh thu đã ghi, hàng tồn kho đã bán, thuế đã nộp.

Nhưng nhà đầu tư trả tiền cho tương lai, không phải quá khứ — giá một cổ phiếu hôm nay là kỳ vọng về lãi của những năm chưa tới.

  • Vậy làm sao biến một chồng báo cáo cũ thành dự báo cho ba, năm, mười năm tới?
  • Và khi dựng dự báo, cái gì kéo một nhà phân tích giỏi đi chệch — số liệu sai, hay chính cái đầu của họ?

Cụm này dựng quy trình nối từ phân tích báo cáo cũ sang dự báo và định giá. Cụm trả lời năm câu hỏi:

  • Dựng một bộ báo cáo tài chính tương lai từ dự báo doanh thu như thế nào? → mô hình pro forma dựa trên doanh thu (file 01).
  • Cái gì trong tâm lý nhà phân tích làm dự báo lệch, và chữa ra sao? → thiên kiến hành vi (file 02).
  • Vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp đẩy giá bán và chi phí đi đâu? → năm lực Porter (file 03).
  • Khi giá cả lạm phát hay giảm phát, dự báo doanh thu và chi phí thế nào? → dự báo trong lạm phát (file 04).
  • Nên dự báo xa tới đâu, và phần ngoài vài năm đầu dựng kiểu gì? → chân trời dự báo (file 05).

Đây là lớp bắc cầu — không còn ở mảng "đọc số đã có" của FSA, mà là bước cuối nối phân tích báo cáo tài chính sang dự báo và định giá cổ phiếu (mảng Equity Investments).

  • Nguồn: Schweser 2025 L1, Reading 38 (Introduction to Financial Statement Modeling), Module 38.1.
  • Vòng: đây là vòng 1 — phần văn bản để hiểu + sơ đồ quy trình. Code + test + lab là vòng 2, làm sau.

Đồ thị khái niệm tổng quan ​

Đọc đồ thị:

  • Màu — node xanh đậm = trục xoay của cả cụm (dự báo doanh thu, vì mọi dòng khác chảy theo doanh thu); xanh nhạt = ba thứ định hình con số doanh thu (vị thế cạnh tranh, lạm phát đầu vào, chọn dự báo xa tới đâu); xanh lá = đầu ra cuối cùng (bộ báo cáo pro forma) và cái rủi ro làm lệch toàn bộ (thiên kiến tâm lý).
  • Hướng — năm lực Porter và lạm phát quyết định doanh thu/chi phí bán được; chân trời định ra dựng báo cáo cho bao nhiêu năm; thiên kiến tâm lý bóp méo chính khâu ước lượng doanh thu; tất cả gói lại thành bộ báo cáo pro forma để đem đi định giá.

Glossary nhãn chart (English → tiếng Việt giải nghĩa):

  • Dự báo doanh thu — revenue forecast — ước lượng doanh thu các năm tới; viên gạch đầu tiên mọi dòng khác bám theo.
  • Bộ báo cáo pro forma — pro forma financial statements — bộ báo cáo tài chính dự phóng (kết quả kinh doanh + bảng cân đối + dòng tiền) cho tương lai.
  • Năm lực Porter — Porter's five forces — khung năm lực cạnh tranh định ra sức định giá và áp lực chi phí.
  • Lạm phát đầu vào — input price inflation — giá nguyên liệu/đầu vào lên xuống, ảnh hưởng chi phí và biên lợi nhuận.
  • Thiên kiến nhà phân tích — analyst behavioral bias — lệch lạc tâm lý làm dự báo sai (tự tin thái quá, neo, xác nhận...).
  • Chân trời dự báo — forecast horizon — khoảng thời gian dự báo trải tới, và cách dựng phần xa.

Đây là lớp gì ​

  • Khác các cụm FSA trước (đọc số đã có) — cụm 01–11 mổ xẻ báo cáo của một kỳ đã đóng sổ: ghi nhận doanh thu, định giá hàng tồn, hoãn thuế. Cụm này quay mặt về phía trước.
  • Khác cụm định giá (Equity) — định giá biến dòng tiền tương lai thành một con số giá trị hôm nay; cụm này dựng chính cái dòng tiền tương lai đó để định giá có nguyên liệu mà chạy.
  • Vai trò bản lề — đứng đúng giữa: lấy kỹ năng đọc báo cáo của FSA làm đầu vào, xuất ra bộ báo cáo dự phóng làm đầu vào cho định giá.

Mục lục ​

Bài tập (mầm test vòng 2): bai-tap.md.

Node ghép ra chiến lược ​

  • Pro forma → định giá cổ phiếu — bộ báo cáo dự phóng cho ra dòng tiền và lãi tương lai, là đầu vào trực tiếp cho mô hình chiết khấu dòng tiền hoặc bội số giá.
  • Năm lực Porter → biên lợi nhuận bền — ngành rào cản cao, ít đối thủ, khách phân tán = sức định giá lớn = biên lợi nhuận khó bị bào mòn; ngược lại là cảnh báo biên mỏng dần.
  • Thiên kiến → kỷ luật dự báo — biết mình dễ tự tin thái quá, dễ neo vào số cũ → buộc nới khoảng tin cậy, dùng phân tích kịch bản, mời người phản biện; đúng tinh thần chống thiên kiến trong nghiên cứu định lượng.
  • Chân trời + giá trị cuối kỳ → độ nhạy định giá — phần lớn giá trị nằm ở giá trị cuối kỳ; nhích nhẹ tốc độ tăng trưởng vĩnh viễn làm định giá nhảy mạnh, nên đây là chỗ phải kiểm độ nhạy kỹ nhất.

Liên hệ bức tranh gốc ​

  • Cụm này = bản lề FSA sang định giá — không phải đọc số quá khứ (việc của cụm 01–11), mà dựng số tương lai để định giá có nguyên liệu chạy.
  • Vai trò với anh (nền ML/quant):
    • Mô hình pro forma chính là một mô hình dự báo có cấu trúc: doanh thu là biến gốc, mọi dòng khác là hàm của doanh thu — giống cách dựng feature phái sinh từ một biến lõi.
    • Phần thiên kiến hành vi gần như một danh mục lỗi rò rỉ/quá khớp bằng lời: tự tin thái quá = khoảng tin cậy hẹp giả tạo; ảo tưởng kiểm soát = nhồi biến vô dụng làm mô hình quá khớp; bảo thủ = cập nhật chậm khi có dữ liệu mới. Đọc như một checklist anti-bias cho cả người lẫn máy.
  • Kết nối: các reading Equity Investments (Company Analysis: Forecasting, Equity Valuation) lấy bộ báo cáo pro forma ở đây làm đầu vào để ra con số giá trị cổ phiếu — đọc cụm này trước để biết dòng tiền đi vào định giá được nặn ra từ đâu.