CFA Foundation

Appearance

Cụm Capital Structure — cấu trúc vốn và chi phí vốn doanh nghiệp ​

Một doanh nghiệp cần tiền để làm ăn, và chỉ có hai chỗ lấy: vay nợ, hoặc gọi vốn từ chủ sở hữu (bán cổ phần).

  • Nợ rẻ hơn vì chủ nợ được trả trước, ít rủi ro hơn, lại còn được trừ thuế.
  • Vốn chủ đắt hơn vì cổ đông chịu rủi ro sau cùng, đòi lãi kỳ vọng cao.

Vậy thì cứ vay nợ thật nhiều cho rẻ — có phải doanh nghiệp nào cũng nên gần như 100% nợ không? Nếu nợ rẻ vậy mà thực tế không hãng nào làm thế, thì cái gì đang kéo lại?

Cụm này dựng bộ công cụ trả lời: cách trộn chi phí nợ với chi phí vốn chủ thành một con số duy nhất (WACC), những yếu tố quyết định nên vay nhiều hay ít, lý thuyết kinh điển Modigliani-Miller về chuyện cấu trúc vốn có làm doanh nghiệp đáng giá hơn không, và cuối cùng là điểm pha trộn tối ưu.

  • Nguồn: Schweser 2025 L1, Reading 25 (Capital Structure).
  • Vòng: vòng 1 — văn bản để hiểu. Code + test đối chiếu đáp án + lab là vòng 2.

Đồ thị khái niệm tổng quan ​

Đọc đồ thị:

  • Màu — node xanh đậm = hai đầu vào gốc (cách pha trộn nợ-vốn chủ, và các yếu tố quyết định pha bao nhiêu); xanh nhạt = hai công cụ phân tích (WACC đo chi phí, lý thuyết MM giải thích pha trộn có tạo giá trị không); xanh lá = đích đến (cấu trúc tối ưu nơi WACC thấp nhất).
  • Mạch — chọn pha trộn nợ-vốn chủ thì ra một con số WACC; các yếu tố nền (rủi ro kinh doanh, dòng tiền, thuế, vòng đời) quyết định pha bao nhiêu là hợp lý; lý thuyết MM cho biết pha trộn có làm doanh nghiệp đáng giá hơn không; gộp lại tìm ra điểm WACC thấp nhất = cấu trúc tối ưu.

Nhãn trên chart (tên khái niệm — English — nghĩa; ký hiệu xem Glossary bên dưới):

  • Pha trộn nợ và vốn chủ — capital structure: tỷ lệ giữa tiền vay và tiền của chủ sở hữu trong tổng nguồn vốn.
  • WACC — weighted-average cost of capital: chi phí trung bình của toàn bộ vốn, có trọng số theo tỷ lệ nợ và vốn chủ.
  • Yếu tố ảnh hưởng — factors affecting capital structure: rủi ro kinh doanh, ổn định dòng tiền, thuế suất, giai đoạn vòng đời.
  • Lý thuyết Modigliani-Miller — Modigliani-Miller propositions: bộ mệnh đề về việc cấu trúc vốn có thay đổi giá trị doanh nghiệp hay không.
  • Cấu trúc vốn tối ưu — optimal capital structure: tỷ lệ nợ-vốn chủ làm WACC thấp nhất và giá trị doanh nghiệp cao nhất.

Glossary ký hiệu và viết tắt toàn cụm ​

Gom mọi ký hiệu dùng trong các file con, format VIẾT TẮT — English — tiếng Việt (nghĩa). Mọi công thức ở file con đều rút ký hiệu từ đây.

Chi phí vốn:

  • WACC — weighted-average cost of capital — chi phí vốn bình quân gia quyền: chi phí trung bình của toàn bộ vốn, trộn nợ và vốn chủ theo trọng số.
  • rd — pretax cost of debt — chi phí nợ trước thuế: lãi suất doanh nghiệp phải trả cho khoản vay, chưa tính lợi ích thuế.
  • re — cost of equity — chi phí vốn chủ: lợi nhuận kỳ vọng cổ đông đòi hỏi để bỏ tiền vào.
  • r0 — cost of equity if all-equity — chi phí vốn chủ khi hoàn toàn không vay nợ (doanh nghiệp 100% vốn chủ).
  • t — tax rate — thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp.

Trọng số và cấu trúc:

  • wd — weight of debt — trọng số nợ: tỷ lệ nợ trên tổng vốn.
  • we — weight of equity — trọng số vốn chủ: tỷ lệ vốn chủ trên tổng vốn.
  • D — debt — giá trị nợ trong cấu trúc vốn.
  • E — equity — giá trị vốn chủ trong cấu trúc vốn.
  • V — value — tổng giá trị vốn, bằng D cộng E.
  • D/E — debt-to-equity ratio — tỷ lệ nợ trên vốn chủ, thước đo mức đòn bẩy.
  • D/V — debt-to-value ratio — tỷ lệ nợ trên tổng vốn, dùng làm trục đồ thị tối ưu.

Giá trị doanh nghiệp:

  • VL — value of levered firm — giá trị doanh nghiệp có vay nợ.
  • VU — value of unlevered firm — giá trị doanh nghiệp không vay nợ (100% vốn chủ).

Mục lục ​

Node ghép ra chiến lược ​

  • WACC = ngưỡng sinh lời tối thiểu — một dự án chỉ tạo giá trị nếu lợi suất của nó vượt WACC. WACC là vạch chuẩn để chấp nhận hay loại dự án (nối thẳng sang cụm phân bổ vốn).
  • WACC = lãi suất chiết khấu khi định giá — định giá doanh nghiệp bằng cách chiết khấu dòng tiền tương lai về hiện tại, mẫu số chính là WACC; WACC thấp hơn thì doanh nghiệp được định giá cao hơn.
  • Cấu trúc tối ưu → WACC thấp nhất → giá trị cao nhất — đây là mắt xích biến quyết định tài chính (vay bao nhiêu) thành giá trị cho cổ đông.
  • Yếu tố ảnh hưởng → khả năng gánh nợ — ngành dòng tiền ổn định gánh được nhiều nợ hơn, hạ WACC nhiều hơn; đây là một lăng kính đọc chất lượng doanh nghiệp.

Liên hệ bức tranh gốc ​

  • Cụm này = cách doanh nghiệp định giá đồng vốn của chính nó. WACC trả lời "đồng vốn của ta đắt cỡ nào", và đó là đầu vào cho hai quyết định lớn:
    • Chọn dự án — dự án phải sinh lời vượt WACC mới đáng làm.
    • Định giá — chiết khấu dòng tiền bằng WACC ra giá trị doanh nghiệp.
  • Vai trò với anh: đây là reading nặng tính toán nhất của cụm doanh nghiệp, nhưng lõi chỉ là một công thức trộn trung bình có trọng số. Điểm cần neo chắc:
    • Vì sao chi phí nợ phải nhân với (1 trừ thuế suất) — lá chắn thuế.
    • Vì sao thêm nợ rẻ ban đầu hạ WACC, nhưng quá nhiều thì WACC lại tăng — đánh đổi giữa lá chắn thuế và rủi ro kiệt quệ tài chính.
    • Lý thuyết Modigliani-Miller chỉ là bộ giả định lý tưởng để hiểu cái gì thật sự làm thay đổi giá trị; thực tế nằm ở lý thuyết đánh đổi tĩnh.
  • Kết nối: WACC tính ở đây quay lại làm lãi suất chiết khấu trong cụm phân bổ vốn và mọi mô hình định giá cổ phiếu về sau.