CFA Foundation

Appearance

Cụm Analysis of Long-Term Assets — phân tích tài sản dài hạn ​

Một doanh nghiệp bỏ tiền mua nhà xưởng, máy móc, bằng sáng chế — những thứ dùng nhiều năm chứ không bán ngay. Câu hỏi kế toán không phải "nó đáng bao nhiêu" mà là "ghi nó lên sổ thế nào, và khi giá trị nó tụt thì xử ra sao".

Chỗ rối là cùng một thứ lại được ghi rất khác nhau tùy nguồn gốc và tùy chuẩn kế toán:

  • Một bằng sáng chế mua về thì hiện trên bảng, nhưng nếu công ty tự nghiên cứu ra thì phần lớn biến mất (ghi thẳng vào chi phí).
  • Cùng một cái máy mất giá, công ty theo chuẩn quốc tế (IFRS) có thể ghi giảm rồi ghi tăng lại khi hồi phục, còn công ty theo chuẩn Mỹ (US GAAP) ghi giảm là khóa luôn, không cho hồi.

Cụm này dựng ba việc: ghi nhận tài sản vô hình theo nguồn gốc, xử lý khi tài sản mất giá hoặc bị bán bỏ, và đọc phần công bố để đoán tuổi tài sản. Ba câu hỏi lõi:

  • Tài sản vô hình (không sờ được như bằng sáng chế, thương hiệu) lên bảng khi nào, biến mất khi nào, tùy nó đến từ ba nguồn gốc nào? → file 01.
  • Suy giảm giá trị (mất giá đột ngột) và dừng ghi nhận (bán, bỏ) tác động báo cáo và tỷ số ra sao, IFRS khác US GAAP chỗ nào? → file 02.
  • Đọc phần công bố về tài sản dài hạn: mô hình giá gốc hay đánh giá lại, và tính tuổi tài sản từ mấy con số khấu hao? → file 03.

Đây là lớp đọc một báo cáo tài chính (financial statement analysis) — không phải định giá hay dự báo, mà là bước trước đó: hiểu đúng con số tài sản dài hạn trên bảng nghĩa là gì, để các bước định giá sau không xây trên số hiểu sai.

  • Nguồn: Schweser 2025 L1 — FSA, Reading 33 (Analysis of Long-Term Assets), Module 33.1 đến 33.3.
  • Vòng: đây là vòng 1 — phần văn bản để hiểu + sơ đồ phân loại. Code + test đối chiếu đáp án là vòng 2, làm sau.

Đồ thị khái niệm tổng quan ​

Đọc đồ thị:

  • Màu — node xanh đậm = nhóm tài sản dài hạn gốc; xanh nhạt = hai mảng xử lý chính (ghi nhận tài sản vô hình theo nguồn gốc, và các biến cố suy giảm/dừng ghi nhận); xanh lá = phần đọc ra được (công bố để tính tuổi tài sản, và tác động lên báo cáo + tỷ số).
  • Hướng — tài sản dài hạn chia ra phần vô hình (ghi nhận tùy nguồn gốc) và các biến cố trong đời nó (mất giá, bán, bỏ); cả hai đẩy vào báo cáo làm tỷ số đổi, và lộ ra ở phần công bố mà nhà phân tích đọc để đoán tuổi tài sản.

Glossary nhãn chart (English → tiếng Việt giải nghĩa):

  • Long-term assets — tài sản dài hạn: tài sản dùng nhiều kỳ (nhà xưởng, máy móc, tài sản vô hình).
  • Intangible — tài sản vô hình: tài sản không có hình thái vật chất.
  • Impairment / derecognition — suy giảm giá trị / dừng ghi nhận: mất giá đột ngột, và việc gỡ tài sản khỏi bảng khi bán hoặc bỏ.
  • Disclosure — công bố: thông tin doanh nghiệp bắt buộc trình bày trong thuyết minh báo cáo.

Glossary gom toàn cụm ​

Mọi viết tắt và thuật ngữ xuất hiện trong các file con, gom một chỗ. Format VIẾT TẮT / thuật ngữ — English — tiếng Việt (nghĩa).

  • IFRS — International Financial Reporting Standards — chuẩn báo cáo tài chính quốc tế.
  • U.S. GAAP — US Generally Accepted Accounting Principles — chuẩn kế toán Mỹ.
  • PP&E — property, plant, and equipment — bất động sản, nhà xưởng, thiết bị (tài sản hữu hình dài hạn).
  • R&D — research and development — nghiên cứu và phát triển.
  • Tài sản vô hình — intangible asset — tài sản phi tiền tệ không có hình thái vật chất (bằng sáng chế, thương hiệu, bản quyền).
  • Goodwill — goodwill — lợi thế thương mại: phần giá mua vượt giá trị hợp lý của tài sản thuần nhận diện được khi mua lại một doanh nghiệp.
  • Vốn hóa — capitalize — ghi khoản chi thành tài sản trên bảng, rồi phân bổ dần vào chi phí qua nhiều kỳ.
  • Ghi chi phí — expense — ghi thẳng khoản chi vào báo cáo lãi lỗ ngay kỳ phát sinh.
  • Khấu hao — depreciation / amortization — phân bổ dần giá gốc tài sản vào chi phí; "depreciation" cho hữu hình, "amortization" cho vô hình.
  • Giá trị còn lại trên sổ — carrying amount / carrying value — giá gốc trừ khấu hao lũy kế (và trừ tổn thất suy giảm đã ghi).
  • Suy giảm giá trị — impairment — giá trị tài sản tụt đột ngột xuống dưới giá trị còn lại trên sổ.
  • Giá trị thu hồi — recoverable amount — số lớn hơn giữa giá trị hợp lý trừ chi phí bán và giá trị sử dụng (chỉ tiêu so chuẩn IFRS).
  • Giá trị sử dụng — value in use — hiện giá dòng tiền tương lai từ việc tiếp tục dùng và thanh lý tài sản.
  • Giá trị hợp lý — fair value — giá thị trường hợp lý của tài sản tại thời điểm đo.
  • Phép thử khả năng thu hồi — recoverability test — bước 1 của US GAAP: so giá trị còn lại với dòng tiền tương lai chưa chiết khấu.
  • Dòng tiền chưa chiết khấu — undiscounted cash flows — tổng dòng tiền tương lai cộng thẳng, không quy về hiện giá.
  • Dừng ghi nhận — derecognition — gỡ tài sản khỏi bảng khi bán, trao đổi hoặc bỏ.
  • Tách công ty — spinoff — tách một bộ phận thành pháp nhân riêng, chia cổ phần cho cổ đông hiện hữu.
  • Mô hình giá gốc — cost model — ghi tài sản theo giá gốc trừ khấu hao lũy kế (bắt buộc dưới US GAAP).
  • Mô hình đánh giá lại — revaluation model — ghi tài sản theo giá trị hợp lý tại ngày đánh giá lại (chỉ IFRS cho phép).
  • OCI — other comprehensive income — thu nhập toàn diện khác (một ngăn trong vốn chủ).
  • ROA — return on assets — tỷ suất lợi nhuận trên tài sản.
  • ROE — return on equity — tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ.
  • CFO / CFI — cash flow from operations / investing — dòng tiền từ hoạt động kinh doanh / đầu tư.
  • Vòng quay tài sản cố định — fixed asset turnover — doanh thu chia tài sản cố định bình quân.
  • Tuổi bình quân — average age — khấu hao lũy kế chia khấu hao kỳ; ước tài sản đã dùng bao lâu.

Mục lục ​

  • 🏷️ 01 — Tài sản vô hình (LOS 33.a) — ghi nhận tài sản vô hình theo ba nguồn gốc: mua ngoài, tự phát triển, có qua hợp nhất kinh doanh; vốn hóa hay ghi chi phí, và tác động lên báo cáo.
  • 📉 02 — Suy giảm và thanh lý (LOS 33.b) — suy giảm giá trị (IFRS một bước vs US GAAP hai bước) và dừng ghi nhận khi bán/bỏ/trao đổi; tác động lên báo cáo và tỷ số.
  • 🏭 03 — Công bố PP&E (LOS 33.c) — đọc phần công bố: mô hình giá gốc vs đánh giá lại, và tính tuổi bình quân, tổng đời, đời còn lại của tài sản từ số khấu hao.

Bài tập (mầm test vòng 2): bai-tap.md.

Liên hệ bức tranh gốc ​

  • Cụm này = lớp đọc đúng từng con số tài sản dài hạn, đứng trước mọi bước định giá:
    • Cụm định giá (sau này) hỏi "doanh nghiệp đáng giá bao nhiêu".
    • Cụm này hỏi trước đó: "con số tài sản dài hạn trên bảng có thật phản ánh cái nó nói không, hay do cách ghi sổ và lựa chọn của ban quản trị tạo ra".
  • Vai trò với anh (nền ML/quant):
    • Suy giảm giá trị là chỗ ban quản trị có dư địa lựa chọn thời điểm — họ chọn kỳ nào ghi tổn thất, nên con số lãi có thể bị làm mượt hoặc dồn cú sốc. Đây là biến nhiễu do người tạo ra, đúng kiểu sai lệch hệ thống cần khử trước khi mô hình học, không thì học nhầm vào trò làm đẹp sổ.
    • Tài sản tự tạo bị ghi chi phí còn tài sản mua thì vốn hóa → hai công ty cùng thực lực có thể có bảng cân đối rất khác. Khi so chéo công ty, phần này phải chuẩn hóa trước, không thì so nhầm.
  • Kết nối: đây là phần mở rộng của tài sản vô hình + PP&E đã chạm ở cụm bảng cân đối (Reading 29); reading sau về phân tích chất lượng báo cáo dùng tiếp tư duy "đâu là chỗ ban quản trị có thể bẻ con số".