Bài tập: Cụm Tài nguyên thiên nhiên

Danh sách các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tính toán giúp củng cố kiến thức về Đất thô, Đất trồng rừng, Đất nông nghiệp và Hàng hóa qua hợp đồng tương lai (Commodities), được tổng hợp từ tài liệu Schweser 2025 L1, Reading 80 và các câu hỏi thực hành tự dựng.

---

1. Câu hỏi trắc nghiệm theo Module Quiz

Bài 1.1: Đặc điểm thanh khoản và chủ thể sở hữu của đất đai

• Nguồn: Schweser answer key (LOS 80.a).

• Đề bài: Đặc tính nào sau đây nhiều khả năng đúng nhất đối với các khoản đầu tư vào đất trồng rừng (Timberland) và đất nông nghiệp (Farmland):

  • (A) Sở hữu quyền chọn sinh học để linh hoạt tăng sản lượng nông - lâm sản khi giá thị trường tăng cao.
  • (B) Cả hai lớp tài sản đều hướng tới nhóm chủ thể sở hữu chính là nhà đầu tư tổ chức.
  • (C) Cả hai lớp tài sản đều có tính thanh khoản tương đối kém trên thị trường.

• Đáp án: C.

• Giải thích:

  Đáp án và Giải thích chi tiết

  • Đáp án đúng: (C) Cả hai lớp tài sản đều có tính thanh khoản tương đối kém trên thị trường.
  • Giải thích: Timberland và farmland là các tài sản thực vật chất, được giao dịch trên thị trường phi tập trung với quy mô giao dịch lớn và không có mức giá công khai liên tục, do đó có tính kém thanh khoản (illiquid).
  • So sánh với các phương án khác:
    • Phương án A sai vì chỉ có timberland sở hữu quyền chọn thu hoạch linh hoạt (trì hoãn cắt cây chờ giá lên); farmland bắt buộc phải gặt nông sản ngay khi chín để tránh thối hỏng. Đồng thời đây là quyền chọn chọn thời điểm bán, không phải tăng sản lượng.
    • Phương án B sai vì farmland chủ yếu do các cá nhân hoặc hộ gia đình sở hữu trực tiếp dưới dạng trang trại gia đình; chỉ timberland mới chủ yếu do các nhà đầu tư tổ chức sở hữu thông qua TIMO do quy mô vốn yêu cầu lớn. (LOS 80.a, xem thêm tại 01_dat-va-nong-lam.md)

Bài 1.2: Ảnh hưởng của chi phí nắm giữ ròng âm

• Nguồn: Schweser answer key (LOS 80.b).

• Đề bài: Khi chi phí nắm giữ ròng (net cost of carry) của một hàng hóa có giá trị âm ($Y_{\text{conv}}>C_{\text{storage}}$), hiện tượng nào sau đây ít có khả năng xảy ra nhất:

  • (A) Đường cong giá tương lai sẽ nằm ở trạng thái Backwardation.
  • (B) Đường cong giá tương lai sẽ nằm ở trạng thái Contango.
  • (C) Nhà đầu tư vị thế mua (long-only) sẽ thu được mức lợi nhuận cao hơn từ hiệu ứng lăn hợp đồng.

• Đáp án: B.

• Giải thích:

  Đáp án và Giải thích chi tiết

  • Đáp án đúng (điều ít có khả năng xảy ra nhất): (B) Đường cong giá tương lai sẽ nằm ở trạng thái Contango.
  • Giải thích: Khi chi phí nắm giữ ròng âm, tức lợi tức tiện ích ($Y_{\text{conv}}$) lớn hơn chi phí lưu kho ($C_{\text{storage}}$), giá tương lai sẽ thấp hơn giá giao ngay hiện tại ($F<S$). Đây chính là định nghĩa của trạng thái Backwardation. Trạng thái Contango (giá tương lai đắt hơn giá giao ngay) chỉ xảy ra khi chi phí nắm giữ ròng dương. Dưới Backwardation, nhà đầu tư long-only thu được lợi ích từ việc bán hợp đồng cũ giá cao để mua hợp đồng mới giá thấp hơn (Roll Yield dương), nâng cao hiệu suất đầu tư ròng. (LOS 80.b, xem thêm tại 02_hang-hoa.md)

Bài 1.3: Đánh giá đặc tính lợi nhuận và phòng hộ lạm phát của hàng hóa

• Nguồn: Schweser answer key (LOS 80.c).

• Đề bài: Phát biểu nào sau đây kém chính xác nhất về các đặc tính rủi ro và lợi nhuận của tài nguyên thiên nhiên trong danh mục đầu tư:

  • (A) Hàng hóa có tỷ suất sinh lời thực nghiệm và độ biến động lợi nhuận cao hơn cổ phiếu toàn cầu.
  • (B) Lợi nhuận của đất rừng và đất nông nghiệp có biến động thực nghiệm thấp hơn so với cổ phiếu toàn cầu.
  • (C) Do giá hàng hóa tương quan âm với tỷ lệ lạm phát, việc bổ sung hàng hóa vào danh mục hoạt động như một công cụ phòng hộ lạm phát.

• Đáp án: C.

• Giải thích:

  Đáp án và Giải thích chi tiết

  • Đáp án đúng (phát biểu kém chính xác nhất): (C) Do giá hàng hóa tương quan âm với tỷ lệ lạm phát, việc bổ sung hàng hóa vào danh mục hoạt động như một công cụ phòng hộ lạm phát.
  • Giải thích: Giá hàng hóa cấu thành trực tiếp nên các chỉ số đo lường lạm phát, do đó chúng có mối quan hệ tương quan dương rất mạnh (thay vì tương quan âm) với lạm phát. Chính tương quan dương này giúp hàng hóa trở thành tấm khiên phòng hộ lạm phát hiệu quả. Các phương án A và B đều phản ánh đúng các số liệu thống kê thực nghiệm dài hạn. (LOS 80.c, xem thêm tại 03_rui-ro-va-da-dang-hoa.md)

---

2. Bài tập tự luận tính toán đặc thù hàng hóa

Bài 2.1: Tính toán giá hợp đồng tương lai trong trạng thái chi phí nắm giữ ròng dương

• Nguồn: Ví dụ tự dựng.

• Đề bài: Cho trước các thông số của một hợp đồng tương lai dầu thô như sau: Giá giao ngay hiện tại ($S$) là 100 USD/thùng; lãi suất phi rủi ro tích lũy đến kỳ hạn đáo hạn ($r_f$) là 4.0%; chi phí lưu kho vật lý ($C_{\text{storage}}$) là 2.0 USD/thùng; lợi tức tiện ích ($Y_{\text{conv}}$) thu được là 0.5 USD/thùng. Hãy tính giá lý thuyết của hợp đồng tương lai ($F$) và xác định trạng thái của đường cong giá.

• Đáp án: Giá tương lai là 105.5 USD/thùng; đường cong ở trạng thái Contango.

• Giải thích:

  Đáp án và Lời giải chi tiết

  • Áp dụng công thức định giá tương lai:$$F\approx S\times (1+r_f)+C_{\text{storage}}-Y_{\text{conv}}$$
  • Thay số vào công thức:$$F\approx 100\times (1+4\mathrm{\%})+2.0-0.5=104.0+1.5=105.5\text{ USD/thùng}$$
  • Xác định trạng thái:
    • Chi phí nắm giữ ròng là:$$\text{Net Cost of Carry}=C_{\text{storage}}-Y_{\text{conv}}=2.0-0.5=1.5\text{ USD}>0$$
    • Do giá tương lai ($105.5\text{ USD}$) lớn hơn giá giao ngay ($100\text{ USD}$), đường cong giá ở trạng thái Contango. (Xem thêm chi tiết tại 02_hang-hoa.md)

Bài 2.2: Tính toán giá hợp đồng tương lai trong trạng thái chi phí nắm giữ ròng âm

• Nguồn: Ví dụ tự dựng.

• Đề bài: Giả sử nguồn cung dầu thô vật chất trên thị trường đột ngột rơi vào tình trạng khan hiếm nghiêm trọng. Giá giao ngay ($S$) duy trì ở mức 100 USD/thùng, lãi suất phi rủi ro ($r_f$) là 4.0%, chi phí lưu kho ($C_{\text{storage}}$) là 2.0 USD/thùng, nhưng lợi tức tiện ích ($Y_{\text{conv}}$) tăng vọt lên mức 8.0 USD/thùng do các nhà máy lọc dầu khát nguyên liệu thô sẵn có. Hãy tính giá lý thuyết của hợp đồng tương lai ($F$) và xác định trạng thái đường cong giá.

• Đáp án: Giá tương lai là 98.0 USD/thùng; đường cong ở trạng thái Backwardation.

• Giải thích:

  Đáp án và Lời giải chi tiết

  • Áp dụng công thức định giá tương lai:$$F\approx S\times (1+r_f)+C_{\text{storage}}-Y_{\text{conv}}$$
  • Thay số vào công thức:$$F\approx 100\times (1+4\mathrm{\%})+2.0-8.0=104.0-6.0=98.0\text{ USD/thùng}$$
  • Xác định trạng thái:
    • Chi phí nắm giữ ròng là:$$\text{Net Cost of Carry}=C_{\text{storage}}-Y_{\text{conv}}=2.0-8.0=-6.0\text{ USD}<0$$
    • Do giá tương lai ($98.0\text{ USD}$) thấp hơn giá giao ngay ($100\text{ USD}$), đường cong giá chuyển sang trạng thái Backwardation. (Xem thêm chi tiết tại 02_hang-hoa.md)

Bài 2.3: Phân rã tổng lợi nhuận vị thế tương lai hàng hóa

• Nguồn: Ví dụ tự dựng.

• Đề bài: Một quỹ đầu tư duy trì vị thế mua (long) đối với hợp đồng tương lai nông sản. Cho biết trong chu kỳ đầu tư, phần lợi nhuận do biến động giá giao ngay ($R_{\text{price}}$) đạt +6.0%, tỷ suất lợi nhuận từ ký quỹ bảo đảm ($R_{\text{collateral}}$) đạt +2.0%. Hãy tính toán tổng tỷ suất sinh lợi thực tế của quỹ đầu tư ($R_{\text{total}}$) trong hai trường hợp: (1) Đường cong ở trạng thái Backwardation với tỷ suất roll yield đạt +4.0% và (2) Đường cong ở trạng thái Contango với tỷ suất roll yield âm -5.0%.

• Đáp án: Trường hợp Backwardation tổng lợi nhuận đạt +12.0%; trường hợp Contango tổng lợi nhuận đạt +3.0%.

• Giải thích:

  Đáp án và Lời giải chi tiết

  • Áp dụng công thức phân rã tổng lợi nhuận tương lai:$$R_{\text{total}}=R_{\text{price}}+R_{\text{roll}}+R_{\text{collateral}}$$
  • Trường hợp 1: Trạng thái Backwardation ($R_{\text{roll}}=+4.0\mathrm{\%}$):$$R_{\text{total}}=6.0\mathrm{\%}+4.0\mathrm{\%}+2.0\mathrm{\%}=+12.0\mathrm{\%}$$
  • Trường hợp 2: Trạng thái Contango ($R_{\text{roll}}=-5.0\mathrm{\%}$):$$R_{\text{total}}=6.0\mathrm{\%}+(-5.0\mathrm{\%})+2.0\mathrm{\%}=+3.0\mathrm{\%}$$
  • Nhận xét: Mặc dù giá trị giao ngay cơ sở tăng giống nhau (+6.0%), sự khác biệt về cấu trúc giá tương lai dẫn dắt bởi roll yield tạo ra chênh lệch hiệu suất thực tế lên tới 9.0 điểm phần trăm giữa hai kịch bản, khẳng định roll yield là nhân tố trọng yếu của đầu tư hàng hóa phái sinh. (Xem thêm chi tiết tại 02_hang-hoa.md)