Bài tập — cụm Analyzing Income Statements

Đề và lời giải cho Reading 28.

• Nguồn số: các bài có số trong text nguồn (quiz Schweser, ví dụ trong bài) ghi (Schweser answer key). Vài bài số gốc nằm trong bảng-ảnh nên text không lấy được thì tự dựng, ghi (ví dụ tự dựng). Đây cũng là mầm test cho vòng 2 (mỗi đáp án thành một assert).

Cách dùng: che phần Đáp án, tự giải theo công thức ở file con tương ứng (mục lục tại concept.md), rồi đối chiếu.

---

1. Ghi nhận doanh thu

Bài 1.1 — Bước đầu của quy trình doanh thu

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: bước đầu tiên trong quy trình ghi nhận doanh thu là gì?
• Cách làm: năm bước theo thứ tự: xác định hợp đồng → tách nghĩa vụ thực hiện → xác định giá → phân bổ giá → ghi doanh thu khi hoàn thành. Bước đầu là xác định hợp đồng với khách.
• Đáp án: xác định hợp đồng với khách (identify the contract).

Bài 1.2 — Doanh thu hợp đồng dài hạn

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: nhà thầu nhận xây một cây cầu giá $10$ triệu, dự kiến 4 năm, tổng chi phí ước tính $6.5$ triệu. Sau năm 1 đã chi $2.5$ triệu; năm 2 chi thêm $1$ triệu. Khách trả $2$ triệu mỗi năm trong hai năm đầu. Doanh thu ghi trong năm 2 gần nhất với bao nhiêu?
• Cách làm:
  • Năm 1: tỷ lệ hoàn thành $=2.5/6.5=38.46\mathrm{\%}$; doanh thu năm 1 $=38.46\mathrm{\%}\times 10=3.846$ triệu.
  • Cuối năm 2: chi lũy kế $=2.5+1=3.5$ triệu; tỷ lệ $=3.5/6.5=53.85\mathrm{\%}$; doanh thu lũy kế $=53.85\mathrm{\%}\times 10=5.385$ triệu.
  • Doanh thu năm 2 $=5.385-3.846=1.54$ triệu.
  • Tiền khách trả ($2$ triệu/năm) không ảnh hưởng doanh thu.
• Đáp án: $1.54$ triệu.

Bài 1.3 — Lợi nhuận gộp của bên đại lý

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: một môi giới bất động sản bán một căn nhà của khách giá $1.4$ triệu, hưởng hoa hồng 3%. Chi phí của môi giới cho thương vụ là $\mathrm{15,000}$. Lợi nhuận gộp của môi giới là bao nhiêu?
• Cách làm:
  • Môi giới là đại lý nên chỉ ghi doanh thu bằng hoa hồng: $1.4$ triệu $\times 3\mathrm{\%}=\mathrm{42,000}$.
  • Lợi nhuận gộp $=\mathrm{42,000}-\mathrm{15,000}=\mathrm{27,000}$.
• Đáp án: $\mathrm{27,000}$.

---

2. Ghi nhận chi phí và vốn hóa

Bài 2.1 — Lợi ích tương lai không chắc

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: nếu một hãng mua tài sản mà lợi ích kinh tế tương lai rất không chắc, hãng nên làm gì?
• Cách làm: quy tắc chung — lợi ích nhiều kỳ thì vốn hóa, lợi ích khó xảy ra hoặc rất không chắc thì ghi chi phí ngay. Không chắc → ghi chi phí ngay.
• Đáp án: ghi chi phí ngay vào kỳ phát sinh (expense the purchase).

Bài 2.2 — Vòng quay tài sản ghi chi phí so với vốn hóa

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: hãng Đỏ ghi chi phí ngay chi phí phát triển, hãng Đen vốn hóa. Các yếu tố khác như nhau, hãng Đỏ sẽ thế nào về vòng quay tài sản?
• Cách làm: hãng ghi chi phí ngay có tài sản thấp hơn (không dựng tài sản trên bảng cân đối). Vòng quay tài sản = doanh thu / tài sản bình quân, mẫu số nhỏ hơn → vòng quay cao hơn.
• Đáp án: hãng Đỏ báo vòng quay tài sản cao hơn hãng Đen.

Bài 2.3 — Phân loại chi phí vốn hóa và chi phí ngay

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: Northwood mua thiết bị giá $\mathrm{250,000}$ (đã gồm $\mathrm{5,000}$ vận chuyển và $\mathrm{12,000}$ thuế), trả thêm $\mathrm{10,000}$ lắp đặt và $\mathrm{7,500}$ đào tạo nhân viên. Trong đời tài sản chi $\mathrm{35,000}$ sửa chữa bảo trì; cuối năm 5 đại tu động cơ kéo dài tuổi thọ tốn $\mathrm{85,000}$. Phần nào vốn hóa, phần nào ghi chi phí ngay?
• Cách làm:
  • Vốn hóa (đưa tài sản vào dùng được hoặc tăng lợi ích tương lai): giá mua $\mathrm{250,000}$ + lắp đặt $\mathrm{10,000}$ + đại tu $\mathrm{85,000}=\mathrm{345,000}$.
  • Ghi chi phí ngay (không làm tài sản dùng được, hoặc chỉ giữ nguyên trạng): đào tạo $\mathrm{7,500}$ + bảo trì $\mathrm{35,000}=\mathrm{42,500}$.
• Đáp án: vốn hóa $\mathrm{345,000}$; ghi chi phí ngay $\mathrm{42,500}$.

Bài 2.4 — Khả năng trả lãi sau hiệu chỉnh lãi vốn hóa

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: Willock có EBIT €160 triệu, chi phí lãi vay €80 triệu. Thuyết minh: €20 triệu lãi đã vốn hóa trong năm, €10 triệu khấu hao từ lãi vốn hóa các năm trước nay đã dùng. Tính khả năng trả lãi trước và sau hiệu chỉnh.
• Cách làm:
  • Trước: $160/80=2.0$.
  • Sau: cộng €10 triệu khấu hao trở lại EBIT, cộng €20 triệu lãi vốn hóa vào chi phí lãi: $(160+10)/(80+20)=170/100=1.7$.
• Đáp án: trước $2.0$, sau $1.7$ — hiệu chỉnh cho thấy khả năng trả lãi thực kém hơn con số chưa hiệu chỉnh.

---

3. Khoản bất thường

Bài 3.1 — Cách áp dụng khi đổi ước tính kế toán

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: đổi một ước tính kế toán được xử lý thế nào?
• Cách làm: đổi ước tính áp về sau (prospective), không làm lại báo cáo kỳ trước. (Đổi chính sách và sửa sai sót mới áp hồi tố.)
• Đáp án: áp về sau, không làm lại kỳ trước.

Bài 3.2 — Khoản báo dưới hoạt động tiếp tục

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: khoản nào nhiều khả năng báo dưới lợi nhuận từ hoạt động tiếp tục, sau thuế — lãi lỗ bán thiết bị sản xuất / đổi từ khấu hao nhanh sang khấu hao đều / lợi nhuận hoạt động của một bộ phận tách bạch đang rao bán nhưng chưa bán?
• Cách làm:
  • Lãi lỗ bán thiết bị → khoản bất thường, trong hoạt động tiếp tục, trước thuế.
  • Đổi phương pháp khấu hao → đổi ước tính/chính sách, không nằm ở mục riêng này.
  • Bộ phận tách bạch đang rao bán → hoạt động ngừng, báo dưới hoạt động tiếp tục, sau thuế.
• Đáp án: lợi nhuận hoạt động của bộ phận tách bạch đang rao bán.

Bài 3.3 — Phát biểu kém chính xác về khoản bất thường

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: phát biểu nào kém chính xác nhất — (A) hoạt động ngừng báo sau thuế, đáy báo cáo, trên lợi nhuận ròng; (B) khoản bất thường báo trước thuế, trên lợi nhuận từ hoạt động tiếp tục; (C) đổi chính sách kế toán báo trong báo cáo kết quả kinh doanh, sau thuế, trên lợi nhuận ròng?
• Cách làm: đổi chính sách kế toán không báo như một dòng riêng trong báo cáo; nó đòi áp hồi tố, làm lại mọi báo cáo kỳ trước. Câu C sai. (A và B đều mô tả đúng vị trí.)
• Đáp án: C là phát biểu kém chính xác nhất.

---

4. Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu

Bài 4.1 — Cổ phiếu pha loãng với cổ tức cổ phiếu và trái phiếu chuyển đổi

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: Hall Corp. đầu năm có 100,000 cổ phiếu thường. Phát hành thêm 30,000 cổ phiếu vào 1/5. Chia cổ tức cổ phiếu 10% vào 1/7. Vào 1/9 phát hành 1,000 trái phiếu lãi 10%, mỗi trái phiếu chuyển thành 21 cổ phiếu. Tính số cổ phiếu bình quân dùng cho diluted EPS, giả định trái phiếu pha loãng.
• Cách làm:
  • Số cổ phiếu cơ bản: cả 100,000 đầu năm lẫn 30,000 phát hành 1/5 đều có trước cổ tức cổ phiếu 1/7 nên nhân 1.10.$$\text{cp cơ bản}=[\mathrm{100,000}\times \frac{12}{12}+\mathrm{30,000}\times \frac{8}{12}]\times 1.10=[\mathrm{100,000}+\mathrm{20,000}]\times 1.10=\mathrm{132,000}$$
  • Trái phiếu: phát hành 1/9 nên chỉ tính 4 tháng cuối; không áp cổ tức cổ phiếu (phát hành sau ngày 1/7). Cổ phiếu chuyển đổi $=\mathrm{1,000}\times 21=\mathrm{21,000}$, tính $4/12$.$$\text{cp pha loãng}=\mathrm{132,000}+\mathrm{21,000}\times \frac{4}{12}=\mathrm{132,000}+\mathrm{7,000}=\mathrm{139,000}$$
• Đáp án: $\mathrm{139,000}$ cổ phiếu.

Bài 4.2 — Cổ phiếu diluted với chứng quyền theo treasury stock method

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: 300,000 cổ phiếu lưu hành; 100,000 chứng quyền thực hiện được ở giá $50$; giá bình quân năm $55$; giá cuối năm $60$. Tính số cổ phiếu dùng cho diluted EPS.
• Cách làm:
  • Giá thực hiện $50$ thấp hơn giá bình quân $55$ → chứng quyền pha loãng. Dùng giá bình quân, không phải giá cuối năm.
  • Cổ phiếu tăng ròng (treasury stock method):$$\frac{55-50}{55}\times \mathrm{100,000}=\frac{5}{55}\times \mathrm{100,000}=\mathrm{9,091}\text{ cổ phiếu}$$
  • Tổng $=\mathrm{300,000}+\mathrm{9,091}=\mathrm{309,091}$.
• Đáp án: $\mathrm{309,091}$ cổ phiếu (đề hỏi tổng, không chỉ phần tăng).

Bài 4.3 — Diluted EPS khi trái phiếu chống pha loãng

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: 100,000 cổ phiếu thường cả năm; lợi nhuận $\mathrm{125,000}$; 1,000 trái phiếu lãi 7%, mệnh giá $\mathrm{1,000}$, mỗi trái phiếu chuyển thành 25 cổ phiếu, lưu hành cả năm; thuế suất 40%. Diluted EPS gần nhất với bao nhiêu?
• Cách làm:
  • Basic EPS: $\mathrm{125,000}/\mathrm{100,000}=1.25$.
  • Tác động tử số (lãi sau thuế cộng lại): $(\mathrm{1,000}\times \mathrm{1,000}\times 0.07)(1-0.4)=\mathrm{70,000}\times 0.6=\mathrm{42,000}$.
  • Tác động mẫu số: $\mathrm{1,000}\times 25=\mathrm{25,000}$ cổ phiếu.
  • Per-share impact: $\mathrm{42,000}/\mathrm{25,000}=1.68$.
  • Kiểm pha loãng: $1.68>1.25$ → đưa vào sẽ làm tăng EPS → trái phiếu chống pha loãng → bỏ ra. Diluted EPS = basic EPS = $1.25$.
• Đáp án: $1.25$.

Bài 4.4 — Chứng quyền chống pha loãng

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: 50,000 cổ phiếu thường cả năm; 50,000 chứng quyền cả năm, thực hiện được ở giá $20$; giá cuối năm $25$; giá bình quân năm $15$. Số cổ phiếu dùng cho diluted EPS?
• Cách làm: giá thực hiện $20$ cao hơn giá bình quân $15$ → cầm chứng quyền không lời nên không ai thực hiện → chứng quyền chống pha loãng, bỏ ra. Giá cuối năm $25$ không liên quan (chỉ dùng giá bình quân). Mẫu số chỉ còn cổ phiếu thường.
• Đáp án: $\mathrm{50,000}$ cổ phiếu.

Bài 4.5 — Basic EPS với cổ tức cổ phiếu giữa năm

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: Johnson đầu năm 10,000 cổ phiếu; 1/4 phát hành thêm 4,000; 1/7 chia cổ tức cổ phiếu 10%; 1/9 mua lại 3,000. Lãi ròng $\mathrm{10,000}$, cổ tức ưu đãi $\mathrm{1,000}$, cổ tức thường $\mathrm{1,750}$. Tính basic EPS.
• Cách làm:
  • WACSO: $\mathrm{10,000}\times 1.10\times \frac{12}{12}+\mathrm{4,000}\times 1.10\times \frac{9}{12}-\mathrm{3,000}\times \frac{4}{12}=\mathrm{11,000}+\mathrm{3,300}-\mathrm{1,000}=\mathrm{13,300}$.
    • 3,000 mua lại sau ngày 1/7 nên không nhân 1.10.
  • Basic EPS: $(\mathrm{10,000}-\mathrm{1,000})/\mathrm{13,300}=\mathrm{9,000}/\mathrm{13,300}=0.68$. Cổ tức thường $\mathrm{1,750}$ không trừ.
• Đáp án: $0.68$ trên mỗi cổ phiếu.

Bài 4.6 — Diluted EPS với cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: ZZZ lãi ròng $\mathrm{4,350,000}$, 2 triệu cổ phiếu thường cả năm. Ưu đãi 7%, mệnh giá $\mathrm{5,000,000}$, chuyển thành 1.1 cổ phiếu cho mỗi $10$ mệnh giá. Tính basic và diluted EPS.
• Cách làm:
  • Basic: cổ tức ưu đãi $=0.07\times \mathrm{5,000,000}=\mathrm{350,000}$; $\text{basic EPS}=(\mathrm{4,350,000}-\mathrm{350,000})/\mathrm{2,000,000}=2.00$.
  • Cổ phiếu thêm nếu chuyển: $(\mathrm{5,000,000}/10)\times 1.1=\mathrm{550,000}$.
  • Diluted: cộng lại cổ tức ưu đãi vào tử số: $\mathrm{4,350,000}/(\mathrm{2,000,000}+\mathrm{550,000})=\mathrm{4,350,000}/\mathrm{2,550,000}=1.71$.
  • Kiểm: $1.71<2.00$ → pha loãng, giữ. (Kiểm nhanh: $\mathrm{350,000}/\mathrm{550,000}=0.64<2.00$.)
• Đáp án: basic $2.00$, diluted $1.71$.

Bài 4.7 — Diluted EPS với quyền chọn cổ phiếu

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: XXX lãi dành cho cổ đông thường $\mathrm{1,200,000}$, 500,000 cổ phiếu cả năm. 100,000 quyền chọn cả năm, mỗi quyền mua 1 cổ phiếu giá $15$; giá bình quân năm $20$. Tính diluted EPS.
• Cách làm:
  • Giá thực hiện $15<$ giá bình quân $20$ → pha loãng.
  • Cổ phiếu tăng ròng: $(20-15)/20\times \mathrm{100,000}=\mathrm{25,000}$.
  • Diluted EPS $=\mathrm{1,200,000}/(\mathrm{500,000}+\mathrm{25,000})=\mathrm{1,200,000}/\mathrm{525,000}=2.29$.
• Đáp án: $2.29$.

---

5. Common-size và tỷ số

Bài 5.1 — Mốc gốc của common-size

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: báo cáo common-size theo chiều dọc biểu diễn mỗi dòng của báo cáo kết quả kinh doanh thành phần trăm của — tài sản / lợi nhuận gộp / doanh thu?
• Cách làm: common-size theo chiều dọc của báo cáo kết quả kinh doanh lấy doanh thu làm mốc 100%, mọi dòng đo so với doanh thu.
• Đáp án: doanh thu (revenue).

Bài 5.2 — Yếu tố làm tăng biên lợi nhuận gộp

• Nguồn: Schweser answer key.
• Đề: giả định không có chi phí cố định, yếu tố nào nhiều khả năng làm tăng biên lợi nhuận gộp — tăng 10% số đơn vị bán / giảm 5% chi phí sản xuất mỗi đơn vị / giảm 7% chi phí quản lý?
• Cách làm:
  • Tăng số đơn vị bán (không có chi phí cố định) → cả doanh thu lẫn giá vốn tăng cùng tỷ lệ → biên gộp không đổi.
  • Giảm chi phí sản xuất mỗi đơn vị → giảm giá vốn hàng bán → biên gộp tăng.
  • Giảm chi phí quản lý → không nằm trong biên gộp (chi phí quản lý ở dưới lợi nhuận gộp).
• Đáp án: giảm 5% chi phí sản xuất mỗi đơn vị.

Bài 5.3 — So sinh lời hai hãng khác quy mô

• Nguồn: ví dụ tự dựng.
• Đề: hãng Bắc doanh thu $\mathrm{75,000,000}$, lợi nhuận hoạt động $\mathrm{7,500,000}$; hãng Nam doanh thu $\mathrm{3,500,000}$, lợi nhuận hoạt động $\mathrm{1,575,000}$. Hãng nào sinh lời cao hơn trên mỗi đồng doanh thu?
• Cách làm: quy về biên lợi nhuận hoạt động — Bắc $=\mathrm{7,500,000}/\mathrm{75,000,000}=10\mathrm{\%}$; Nam $=\mathrm{1,575,000}/\mathrm{3,500,000}=45\mathrm{\%}$. Bắc lãi tuyệt đối lớn hơn chỉ vì quy mô; Nam sinh lời cao hơn hẳn trên mỗi đồng doanh thu.
• Đáp án: Nam (biên hoạt động 45% so với Bắc 10%).